Avrupa Birliği’nin gümrük işlemlerini dijitalleştirmeyi ve ürün güvenliği denetimlerini güçlendirmeyi amaçlayan gümrük reformu, AB ile makine ve yedek parça ticareti yapan firmalar açısından önemli değişiklikler içeriyor. Kademeli olarak uygulanacak düzenlemeler, Türk firmalarını doğrudan veya tedarik zinciri üzerinden etkileyebilir.
Reformun Kapsamı
Avrupa Komisyonunun 21 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre, 19 Eylül’de AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan reform yürürlüğe girmiştir. Uygulama, kademeli olarak ilerleyecektir.
Reformun temel unsurları arasında ilk olarak Birlik Gümrük Kodu yer alıyor. Bu düzenlemeyle gümrük işlemlerinin sadeleştirilmesi ve ithalatçı sorumluluklarının açıklığa kavuşturulması hedefleniyor.
Bir diğer önemli başlık ise AB Gümrük Otoritesi. Lille merkezli EUCA aracılığıyla ortak risk yönetimi ve gümrük iş birliğinin yürütülmesi öngörülüyor.
Reform kapsamında oluşturulacak AB Gümrük Veri Merkezi ile ithalat ve ihracat verilerinin ortak dijital altyapıda toplanması planlanıyor.
Ayrıca Trust and Check koşullarını sağlayan güvenilir işletmeler için basitleştirilmiş gümrük işlemleri uygulanacak.
Türkiye Açısından Uygulama Çerçevesi
Türkiye ile AB arasındaki sanayi ürünleri ticareti, Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşıma dayanır ve bu statü A.TR belgesiyle kanıtlanır.
Reformun Türk firmalarına doğrudan yansıması, AB tarafındaki ithalat ve ihracat süreçlerinde olacaktır. Türkiye’deki gümrük ve TAREKS işlemleri Türk mevzuatına tabidir; yeni uyarlamalar ilgili düzenlemeler üzerinden takip edilmelidir.
Makine güvenliğine ilişkin CE işaretlemesi ve teknik uygunluk yükümlülükleri ise kendi mevzuatı kapsamında değerlendirilir.
Düşük Değerli Mesafeli Satış Gönderileri
1 Temmuz 2026’dan itibaren kapsamdaki 150 avroya kadar mesafeli satış gönderilerinde geçici 3 avroluk gümrük vergisi uygulanır. Hesaplama, paketteki farklı tarife kategorilerine göre yapılır.
Bu hüküm, tam platform makineleri için genel bir ek vergi değildir. Türkiye’den küçük gönderilerde A.TR, Gümrük Birliği istisnası ve beyan yöntemi birlikte incelenmelidir.
Kasım 2026’da uygulanması öngörülen küçük paket işlem ücreti ise ayrı bir kalemdir. Komisyon açıklamasında tutarın ayrıca belirleneceği belirtilmiştir.
Firmaların Dikkat Etmesi Gereken Başlıklar
Yeni uygulama sürecinde firmaların ürün ve sevkiyat kayıtlarında GTİP, ticari tanım, model ve seri numarası tutarlılığını kontrol etmesi ve gerekli uygunluk belgelerini erişilebilir durumda tutması önem taşıyor.
AB’deki ithalatçı, distribütör ve gümrük müşavirleriyle veri ihtiyaçlarının belirlenmesi ve Trust and Check koşullarının iş ortakları açısından incelenmesi de öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
Firmaların ayrıca ERP ve dış ticaret yazılımlarının veri aktarımını gözden geçirmesi ve sorumlu personeli yeni uygulamalara hazırlaması gerekiyor.
Kritik yedek parçalar için stok ve teslimat planlarının güncellenmesi, entegrasyon maliyetinin ve olası gecikmelerin bütçeye yansıtılması da reform sürecinde değerlendirilmesi gereken konular arasında yer alıyor.
AB gümrük reformunun kademeli uygulama süreci ilerledikçe, özellikle AB ile doğrudan veya tedarik zinciri üzerinden ticaret yapan makine ve yedek parça firmalarının yeni düzenlemeleri ve ilgili uyarlamaları yakından takip etmesi önem taşıyor.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu 21 Eylül 2026 basın açıklaması ve 22 Eylül resmî yayımı
- AB Konseyi 3 Eylül 2026 gümrük reformu açıklaması
- Avrupa Komisyonu Türkiye Gümrük Birliği ve tercihli düzenlemeler
- Avrupa Komisyonu üreticilerin CE ve uygunluk sorumlulukları
- Avrupa Komisyonu düşük değerli ithalat vergi rehberi 20 Temmuz 2026 güncellemesi
- Ticaret Bakanlığı ithalatta ürün güvenliği denetimleri
